Wolne-dziennikarstwo.pl - Bo Bóg tak chciał?
wolne dziennikarstwo


Po tysiącu lat mieszkaniec Polski, szukając pokarmu duchowego, natyka się na rumowisko pokruszonych złudzeń i albo ma katolicyzm, albo nie ma nic.
Czesław Miłosz

Niezbędnik ateisty został wydany przez Czarną Owcę w 2010 roku. W książce znajdują się rozmowy prowadzone przez Piotra Szumlewicza z dziewiętnastoma znanymi osobami, np. wywiad z Zygmuntem Baumanem, Robertem Biedroniem, Renatą Dancewicz, Romanem Kurkiewiczem, Jerzym Urbanem i wieloma innymi.

Swojego rodzaju przedmową jest tekst Magdaleny Środy zatytułowany I ty możesz zostać ateistą. Znana feministka, publicystka i filozofka jest autorką kilku książek, spośród których warto wymienić choćby pozycję Kobiety i władza (2009r.). Z artykułu dowiadujemy się, iż w Niezbędniku ateisty „Zgromadzone są wypowiedzi sceptyków religijnych, agnostyków, ateistów i antyklerykałów, którzy w Boga nie wierzą, a więc nie muszą kłopotać się zdejmowaniem z Boga odpowiedzialności za zło, którego doświadczają, i chaos, w którym uczestniczą”.

Wszechobecny katolicyzm

Materiały zebrane w książce obrazują zróżnicowanie postaw i przekonań ateistycznych, które mogą być manifestowane na różne sposoby, choć „(Ateizm) Nie musi siebie dowodzić i uzasadniać. Jest bowiem jak powietrze. I jak powietrze jest niemal w całej Europie”.

Środa zwraca uwagę czytelnika na fakt, iż współczesne społeczeństwa zamieszkujące Europę są z reguły laickie, a tzw. „problem ateizmu” jest zjawiskiem, które obserwujemy przede wszystkim w naszym kraju. Katolicyzm w dalszym ciągu jest utożsamiany z kwintesencją polskości i patriotyzmem. Powiązanie wartości takich jak głód absolutu czy poczucie moralności z religią jest niekoniecznie słusznym zabiegiem.

Niezbędnik ateisty powstał, aby „nieco oddemonizować” często błędne (a nierzadko powszechne) przekonania na temat ateizmu. W publikacji prezentowany jest on przede wszystkim jako postawa za („[...] za równością, racjonalizacją postaw, neutralnością państwa, myśleniem i wiedzą w dziedzinie etyki, kształtowaniem świeckiej obyczajowości”) – nie zaś przeciw religii.

Ateista często definiowany jest jako człowiek wybrakowany, „wierzący inaczej”. To groźne zjawisko, będące wymiarem polskiej rzeczywistości, trafnie opisuje Piotr Szumlewicz we wstępie: „Jak zauważa Agnieszka Graff, katolicy nie mogą sobie wyobrazić niewiary w Boga, nie wierzą w niewierzących, wmawiają im, że oni tak naprawdę wierzą, tylko o tym nie wiedzą [...] Ateizm w Polsce stanowi pogląd prywatny, który nie ma wstępu do debaty publicznej. W przestrzeni publicznej jest się zobligowanym do deklarowania wiary, a przynajmniej uznania religii za ważny punkt odniesienia. Osoby religijne zaś nie muszą uznawać i akceptować ateizmu. Ten stan rzeczy jest traktowany jako naturalny i oczywisty, tymczasem przesłania on dotkliwą dyskryminację osób niewierzących [...] Dyskryminacja ta jest zazwyczaj bardziej subtelna i ukryta, lecz tym bardziej bolesna. Zgodnie z dominującym dyskursem ateistów w Polsce po prostu nie ma, są traktowani jak powietrze albo jak mierni aktorzy odgrywający drugorzędną rolę. Czasem jedynie pojawiają się w inwektywach wysokich dygnitarzy kościelnych jako „staliniści” czy „zwierzęcy antyklerykałowie”. Nie prowadzi się jednak z nimi rzeczowych dyskusji, nie uznaje się ich za pełnoprawne podmioty”.

Co ciekawe, Szumlewicz zdradził, iż wiele osób z życia publicznego, które prywatnie deklarują ateizm, odmówiło udzielenia wywiadu. Czy publiczny \'coming out\' jest czymś wstydliwym i niepożądanym?

Z pewnością kłóciłabym się co do trafności doboru tytułu dla owego tomu... Zaletą Niezbędnika ateisty jest bez wątpienia różnorodność – każdy z rozmówców inaczej postrzega temat; mówi o osobistych doświadczeniach, ale również o poglądach dotyczących Kościoła, historii, kultury, filozofii... Książka była potrzebna na polskim rynku wydawniczym, czytanie jej sprawiło mi dużą przyjemność intelektualną. Mimo wszystko wydaje mi się, iż jest to pozycja w pewnym sensie hermetyczna. Grono jej odbiorców zawęża się m.in. z powodu kontrowersji podjętych zagadnień, np. łagodnie rzecz ujmując „nieprzychylnych” wypowiedzi na temat kleru.

Wyświetlenia: 1428
Proponowane artykuły