Wolne-dziennikarstwo.pl - Płomienie, które zwiastowały wojnę…
wolne dziennikarstwo


Stała na skrzyżowaniu HafenStrasse (dzisiejsza Piastowska) i LindenStrasse (dzisiejsza ul. Barlickiego ). Ogromna – majestatyczna, górująca nad całym miastem. Była wyrazem zaradności i potęgi rodów żydowskich – Nowa Synagoga.

Pomysł  budowy narodził się pod koniec XIX wieku, kiedy to stara synagoga (przy obecnej ulicy Szpitalnej) przestała wystarczać gminie żydowskiej. Kupiła ona tereny przy HafenStrasse i rozpoczęła budowę, która na początku przebiegała z pewnymi problemami. Największym był podmokły teren, tak więc budowa fundamentów przedłużała się względem planowanego, szybkiego zakończenia. Zgodnie z ideą, ogromna kopuła z latarnią, która przykryła gmach szybko wpisała się w panoramę starego Oppeln.

Jak wyglądała owa Synagoga? Dorównywała  ona wieżą kościołów i Wieży Piastowskiej. Oprócz głównej kopuły bryłę świątyni wzbogacały cztery kopułki wieńczące narożne wieżyczki. Wykańczanie wnętrza była niezwykle pracochłonne i co najważniejsze – niezwykle kosztowne. Wszystko ze względu na liczne zdobienia oraz rozmiar samej świątyni. Mieściła ona ponad 600 osób, co jak na koniec XIX wieku było niesamowite. 300 miejsc zarezerwowanych było dla kobiet i 300 dla mężczyzn. Oprócz głównej Sali Modlitewnej, znajdowała się także mniejsza sala,  pomieszczenia zarządu gmin, biblioteka i archiwum. Uroczyste otwarcie synagogi dla wiernych nastąpiło 22 czerwca 1897 roku. Dzień wcześniej przeniesiono zwoje Tory oraz sprzęt liturgiczny ze Starej Synagogi. Nowy budynek stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów miasta i był wielką dumą mieszkańców - także tych niezwiązanych z gminą. W trakcie swojego istnienia była ona świadkiem wielu ważnych momentów w historii miasta. W 25. rocznicę jej powstania odsłonięto tablicę pamiątkową na cześć Żydów poległych w I Wojnie Światowej.


Synagoga od strony Młynówki. Źródło: www.philasearch.com

Dlaczego dzisiaj nie pozostał po niej żaden ślad? Niespełna pół wieku po jej powstaniu – 9 listopada 1938 roku odprawiono w niej ostatnią modlitwę. Rabin Hirschberg nie przypuszczał do czego dojdzie kilkanaście godzin później. W środku nocy, już 10 listopada do mieszkania Hirschberga przy dzisiejszej ulicy Oleskiej wdarły się bojówki nazistowskie. Przepędzili rabina w samej koszuli nocnej, boso spod jego domu pod Synagogę– tworząc przy tym istny spektakl nienawiści i pogardy do kultury żydowskiej. Na miejscu, przy wejściu do Nowej Synagogi otrzymał on kanister benzyny i rozkaz podpalenia świątyni. Liczne groźby oraz echo antysemickich haseł roznoszące się po całym Oppeln – głoszonych także przez zwykłych mieszkańców – zmusiło go do tego czynu. Na miejsce szybko płonącej, wykończonej wewnątrz drewnem synagogi została wezwana straż pożarna. Nie miała ona jednak gasić płonącej budowli, a jedynie pilnować, by spaliła się ona do końca, bez zagrożenia dla sąsiednich budynków. W tym samym czasie sam rabin został… oskarżony o podpalenie i aresztowany. W ciągu kilku następnych tygodni najbogatsi mieszkańcy Oppeln o pochodzeniu żydowskim  musieli płacić specjalną opłatę, by uciec z naszego miasta. Ci którzy pozostali w styczniu 1944 roku zostali wywiezieni do obozu koncentracyjnego w Terezinie.


Synagoga widziana z Mostu Zamkowego. Źródło: www.fotopolska.eu

Dziś po tej cudownej budowli możemy podziwiać jedynie Dom Kantora (budynek przy przystanku autobusowym). W latach 50 na miejscu świątyni wybudowano przedszkole, a w 1998 roku ustawiono w tym miejscu pamiątkowy głaz. Napis umieszczony na nim w trzech językach – polskim, hebrajskim i niemieckim, głosi:


„Na pastwę ognia twą świątynie wydali.
W tym miejscu stała synagoga,
Spalona przez nazistów,
W czasie kryształowej nocy 9 XI 1938,
Ludzie tego nie zapomną.”


Synagoga od strony Stawu Zamkowego. Źródło: www.fotopolska.eu


I ten ostatni wers,  powinien zabrzmieć jak motto – „Ludzie tego nie zapomną”. Historia ma to do siebie, że nieustannie i bez skrupułów przypomina ludziom o najkrwawszych wydarzeniach. Nie możemy ich zapomnieć.
A powinniśmy zrobić wszystko, by nigdy się nie powtórzyły. 


Nowa Synagoga w pełnej okazałości. Widok ze współczesnej Barlickiego w kierunku Piastowskiej.
Źródło: Zbiory Specjalne Biblioteki Wojewódzkiej w Opolu


 
Nowo odnalezione zdjęcie przedstawiające wnętrze synagogi. Za pomoc w poszukiwaniach dziękujemy Tomaszowi Musiałowi. Źródło: http://www.lbi.org


Płonąca Nowa Synagoga w trakcie Nocy Kryształowej. Źródło: www.fotopolska.eu (zbiory prywatne użytkownika nijak9)

Wyświetlenia: 4163
Proponowane artykuły